Pacific Overtures (1976)
Script: John Weidman
Direct naar:
In het kort: Pacific Overtures is een unieke, ambitieuze en overweldigende reis naar het Japan van de negentiende eeuw. Even vervreemdend als briljant.
A geopolitical history lesson wrapped in a Japanese fable wrapped in a Broadway musical, the show has a score that’s dauntingly clever even by the standards of Stephen Sondheim’s elevated genius bar.
Peter marks (washington post)
Overzicht Pacific Overtures – toelichting en fragmenten
Pacific Overtures onderscheidt zich door zijn unieke onderwerp en innovatieve benadering. Deze ongebruikelijke musical vertelt het verhaal van de opening van Japan voor de westerse wereld vanuit een Japans perspectief. De muziek vertelt hetzelfde verhaal: traditionele Japanse theaterelementen worden gecombineerd met westerse invloeden. Pacific Overtures is overweldigend door zijn inhoudelijke en muzikale ambitie, en door zijn lengte en omvangrijke cast. De show bevat bovendien een van Sondheims favoriete nummers.
Plot en thematiek
Pacific Overtures is gebaseerd op historische gebeurtenissen vanaf 1853, waarbij het isolationisme van Japan werd doorbroken door westerse druk. Dramatisch startpunt van deze ontwikkeling en van de musical is de aankomst van Amerikaanse schepen aan de Japanse kust.
In een historische brief aan de Japanse keizer spreekt de Amerikaanse admiraal over de “very reasonable and pacific overtures” die de Amerikaanse president aan de Japanners biedt. En passant dreigt de admiraal met een grotere vloot terug te keren bij negatief antwoord. De titel Pacific Overtures verwijst dus naar de opening van de Pacifische relaties tussen Amerika en Japan. Maar ook naar de zogenaamd vreedzame openingszetten die daarin door de VS en andere westerse mogendheden, waaronder Nederland, werden gedaan.
De “Reciter” geleidt het publiek door het verhaal, en speciale aandacht in de show gaat naar twee vrienden die door de politieke gebeurtenissen plotseling tegenover elkaar komen te staan. Centraal staan de spanning tussen traditie en verandering, culturele botsingen en de onvermijdelijke modernisering die Japan moet ondergaan. De musical biedt een kritisch perspectief op westers imperialisme, maar ook op de prijs van isolationisme.
Japanse invloeden
De musical kiest het Japanse perspectief. Sondheims muziek is doordrenkt van Japanse invloeden, en zijn teksten zijn regelmatig geschreven in haiku-vorm of bootsen die na. Het gevoel van een isolationistisch en archaïsch Japan wordt versterkt door de korte, basale teksten uit dezelfde taalfamilie, die pas worden doorbroken als de westerse ambassadeurs een weelde aan lange woorden en Romaanse en andere taalfamilies binnendragen.
De originele productie was geïnspireerd op de traditionele Japanse Kabuki-theaterstijl, waarin uitsluitend mannen in dans en met specifieke stijl en klanken een drama uiteenzetten. In de originele Broadwayversie van de musical worden dan ook vrouwenrollen door mannen vertolkt.
When the Shogun
is weak,
then the tea
must be strong,
my lord…
Without
someone in a tree,
nothing happened here.
Ontvangst
Het was producent en regisseur Hal Prince die Sondheim en anderen aan boord trok voor deze ongewone productie. Arrangeur Jonathan Tunick: “We were all dragged kicking and screaming by Hal, including Steve. Because it’s such an outlandish idea. And the excitement, the charm and the delight you take in the show is the challenge it presents: “What are they going to do with this?””
Ook voor het publiek was en is het een uitdaging. Hoewel de bijdrage van Sondheim consequent geprezen werd, werd de zeer ongebruikelijke productie door veel critici niet begrepen of gezien als saai of onduidelijk in zijn gezichtspunt. De originele productie sloot al na zes maanden en was geen commercieel succes, maar kreeg wel tien Tony-nominaties.
Huidige waardering
Inmiddels is de waardering toegenomen en geldt Pacific Overtures als een gewaagde en artistiek ambitieuze musical die belangrijke en relevante thema’s behandelt met een unieke culturele gevoeligheid en muzikale genialiteit. Revivals van Pacific Overtures zijn echter door de bijzondere eisen aan cast en productie schaarser dan die van andere Sondheim-shows. Een succesvolle revival met George Takei als de Reciter in 2017 kortte de productie met een uur in en bracht het aantal castleden terug van zo’n 35 naar 10. Nummers uit Pacific Overtures komen niet of nauwelijks terug in concerten van Sondheims werk door hun specifieke verbondenheid aan de plot, sfeer en stijl van de show. Ook daardoor blijft de show een relatief onbekend werk.
Fragmenten (video’s in volgorde van de show)
Alle nummers zijn onder andere te zien in de versie van de originele cast. De Kabuki-stijl wordt daarin goed zichtbaar.
- In het openingsnummer “Advantages of floating in the middle of the sea” schetst de Reciter het isolationistische Japan van 1853.
- “Chrysanthemum tea”, een van de favorieten uit de show, is een schitterend gerijmde en humoristische volledige scène. Het lied speelt zich over een aantal dagen af en laat zien hoe de moeder van de Shogun haar zoon vergiftigt in de hoop dat zijn dood de Amerikanen zal doen vertrekken.
- “Someone in a tree” is een meesterwerk dat Sondheim als een favoriet beschouwt. Na het schrijven liet hij het destijds geëmotioneerd horen aan John Weidman. In het lied verhalen ooggetuigen, decennia na dato, van een historische ontmoeting tussen de Amerikanen en de Japanners over het uiteindelijke Kanagawa-verdrag. In dialoog met zijn jongere zelf vertelt een man over hoe hij als kind het van afstand zag gebeuren; een ander vertelt hoe hij de gebeurtenissen alleen kon horen, van onder de vloer waar hij zich ter beveiliging schuil hield. Sondheim: “I like the swing and relentlessness of the music and the poetic Orientalism of the lyric, but what I love is the ambition, its attempt to collapse past, present and future into one packaged song form.”
- “Please hello” is een weergave van de opeenvolgende ambassadeurs van landen die toegang tot Japan eisen. Zowel de volgorde als de gestelde eisen zijn historisch juist. De muziek bestaat uit nabootsingen van stijlen passend bij de landen van de ambassadeurs, inclusief de Nederlandse klompendans. Omdat de musical het Japanse perspectief kiest, spreken de Japanners een formele vorm van Engels, terwijl de ambassadeurs steenkolen-Engels spreken met zware accenten. Het lied doorbreekt ook de basale tekstuele stijl van het stuk tot nu toe, zoals Sondheim hieronder uitlegt.
- “A bowler hat” is een lied dat laat zien hoe de gebruiken van de westerse nieuwkomers hun weg vinden in de Japanse cultuur. In het fragment horen we opnieuw over het traditioneel goede teken van de “spin op de muur”, zoals dat eerder in “Chrysanthemum tea” werd genoemd. Dit keer wordt de spin echter gedood en is de positieve associatie vergeten.
The song stops,
the bird flies,
The mind stirs,
the heart replies,
“There is no
other way.”
We don’t foresee
that you will be
the least bit argumentative.
So please ignore
the man-of-war
we brought as
a preventative.
One must accommodate
the times
as one lives them.
One must
remember that.
Stephen Sondheim over Pacific Overtures
“Writing Pacific Overtures reinforced something I’d begun to learn and am learning still: of my three guiding principles – Less is More, Content Dictates Form, God Is in the Details – the first is the hardest to put into practice. The struggle against discursiveness never ends and is too often unsuccessful, even for writers who know better. […] A good lyrics, even a patter song, cannot afford unnecessary words, redundancies or needless flourishes. The price of such extravagance is diffusion – nothing blunts a strong emotion or a good punch line as effectively as too many words. […]
I’d written lean lyrics before, but with Pacific Overtures I tried to make that leanness a style. Following John Weidman’s example in his dialogue, I restricted myself as much as I could to an unadorned, basic vocabulary until the song “Please Hello,” which opens Act Two and accompanies the entrance of ambassadors from foreign countries demanding rights and commodities and introducing long words with Latinate roots. I hoped the contrast would lend the other songs a slightly stilted, archaic feel, to convey the out-of-touch isolation of the country. Content Dictates Style, as well as Form.“
Meer Pacific Overtures: audio en video
Voorstellingen/concerten
Ga naar Meer Sondheim voor het complete Sondheim-archief.
Recensies van Pacific Overtures
Originele productie (1976)
“So the musical is to tell the story of Japan’s Westernization as if it were a Kabuki drama — but, of course, it soon becomes much more complicated than that. Mr. Sondheim’s music is in a style that might be called Japonaiserie (Leonard Bernstein quite often seems to be trysting with Madame Butterfly in the orchestra pit) but also uses some authentic Japanese instruments. The lyrics are totally Western and — as is the custom with Mr. Sondheim — devilish, wittily and delightfully clever. Musically there is a disparity between Mr. Sondheim’s operettalike elegance and ethnic overlay, but even this succeeds with all its carefully applied patina of pastiche — that on demand can embrace Sullivan or Offenbach. Mr. Sondheim is the most remarkable man in the Broadway musical today — and here he shows it victoriously. But it could be a pyrrhic victory. The form of the musical itself is perhaps not up to the seriousness of the material and the sensitivity and sensibility with which it is presented. Moreover, Mr. Weidman’s book, while strikingly original, does not always rest happily within the conceptual format of the show — at times it seems as though we are well and truly in the world of Suzie Wong.” – Clive Barnes, The New York Times (1976)
Off-Broadway productie (2017)
“Mr. Sondheim’s songs for Pacific Overtures are complete miniature dramas, loaded and compressed to a profound intensity. As their pentatonic melodies and Western harmonies recapitulate the cultural conflict, their lyrics achieve the pith and mystery of haiku. Most of all, the numbers astonish with their narrative nimbleness. […] One after another, especially as performed here in a 90-minute, one-act version with a much-revised script, these songs form a kind of conceptual art exhibition showing how, with enormous craft, Mr. Sondheim solved the riddle of the show’s convoluted point of view.” – Jesse Green, The New York Times (2017)
Signature Theatre, Virginia revival (2023)
“Somewhere on the musical-theater periodic table between the work of Bertolt Brecht and Rodgers and Hammerstein sits Pacific Overtures. A geopolitical history lesson wrapped in a Japanese fable wrapped in a Broadway musical, the show has a score that’s dauntingly clever even by the standards of Stephen Sondheim’s elevated genius bar. […] The tension between an age-old isolation and encroaching globalism plays out in John Weidman’s episodic book and Sondheim’s score, one of his most adventurous. With the aid of Jonathan Tunick’s peerless orchestrations, the songwriter emulates his mentor here, Oscar Hammerstein II, by planting Broadway’s flag boldly in another culture. Sondheim sent us to Sweden in A Little Night Music and Britain in Sweeney Todd and Italy in Passion but never undertook the role of cultural observer as seriously as in Pacific Overtures. (Some may now call this appropriation; Miyamoto’s mastery in a Japanese version suggests universality in the work rather than paternalism.) The result is a dazzlingly smart and affecting set of 11 numbers that range from the burlesque of “Welcome to Kanagawa” to the “Rashomon”-like brilliance of “Someone in a Tree.” – Peter Marks, Washington Post (2023).
Eén opmerking over 'Pacific Overtures (1976)'