Anyone Can Whistle (1964)
Script: Arthur Laurents
Direct naar:
In het kort: Het absurdistische Anyone Can Whistle was een beroemde flop. Inmiddels zijn de muziek en teksten van Sondheim echter opnieuw gewaardeerd en gelden een aantal ervan als Broadway-klassiekers.
Anyone Can Whistle is a remarkable piece of musical theatre,
Scott miller, schrijver en artistiek directeur
remarkable for its ambitions, its brazen bucking of convention, its considerable charm, its non-stop hilarity, and the fact that it was the first Sondheim show that really gave us a glimpse at the genius of his later work.
Overzicht Anyone Can Whistle – toelichting en fragmenten
Anyone Can Whistle is een satirische, absurdistische musical met trekken van een klucht. De musical behoort tot de beroemdste flops op Broadway. De productie werd geplaagd door allerlei tegenslagen en interne ruzies. Al na een week viel het doek voor de musical na negatieve recensies. Het album werd pas daarna opgenomen, en ook voor toenmalige hoofdrolspelers als Angela Lansbury is het gebrek aan enthousiasme erin hoorbaar.
Cultstatus
Maar zestig jaar later heeft Anyone Can Whistle cultstatus bereikt, zijn meerdere songs geliefd geworden en in 2020 werd zelfs voor het eerst een nieuw en volledig castalbum uitgebracht na opnames ervoor sinds 1997. Anyone Can Whistle heeft een aantal grote Broadway-klassiekers voortgebracht, zoals de titelsong, “Everybody says don’t” en “There won’t be trumpets”. Het zijn met name de muziek en teksten van Sondheim die een tweede leven hebben gekregen; voor het stuk zelf geldt nog altijd dat het als gemankeerd wordt gezien en producties zijn schaars.
Samenvatting plot
De burgemeester van een Amerikaans dorpje, Cora Hoover Hooper, arrangeert een zogenaamd wonder om toeristen aan te trekken. Verpleegster Fay Apple, die sceptisch is over het wonder, en Dr. J. Bowden Hapgood, die de geestelijke gezondheid van de inwoners in twijfel trekt, werken samen om de fraude aan het licht te brengen. Als de toeristen komen, raken die vermengd met non-conformisten die zijn opgenomen in een instelling, “The Cookie Jar”.
Ontvangst
Zowel volgens Sondheim als veel critici leed Anyone Can Whistle ondanks briljante momenten onder de zichtbare zelfvoldaanheid en zelfs neerbuigendheid van de jonge makers ervan. Pregnant voorbeeld is het einde van de eerste akte, waarin de acteurs de rollen omdraaien en applaudisseren voor het publiek. Het stuk adresseert daarnaast zoveel sociale vraagstukken in zijn satirische stijl, dat het publiek het spoor erin bijster kan raken. Voorbeelden van thema’s zijn conformisme, individuele vrijheid en sociale controle, corruptie, de macht van religie en opvattingen over geestelijke gezondheid. De directe maatschappijkritische inslag was überhaupt ongebruikelijk voor een musical.
Publiek maakt kennis met Sondheim
Daar komt bij dat Sondheims muziekstijl onbekend en onbemind waren. De kritiek die Sondheim zijn hele carrière tot zijn grote ergernis zou achtervolgen is dat zijn muziek niet “hummable” zou zijn, een consequentie van zijn keuze om de muziek en tekst in dienst te stellen van het verhaal en de emotie in elk individueel stuk en personage. Hij maakte er later in het autobiografische lied “Opening Doors” uit Merrily We Roll Along een directe verwijzing naar. Voor het publiek van Anyone Can Whistle was dit de eerste kennismaking met zijn unieke muziekstijl, afgezien van A Funny Thing dat hier minder van had laten zien. De waardering hiervoor is sindsdien, zoals deze website aantoont, enorm gegroeid.
Fragmenten (in volgorde van de show)
- “Me and my town” is de introductie van Cora Hoover Hooper in haar volle narcistische en opportunistische glorie.
- “There won’t be trumpets” is het lied dat zuster Fay Apple van de Cookie Jar tot haar “cookies” zingt als ze dreigt gearresteerd te worden, omdat ze niet wil zeggen wie de cookies en wie de toeristen in het vermengde publiek zijn.
- Na haar vlucht keert ze terug in de vermomming van de sensuele “Lady from Lourdes” en verleidt ze de jongeman Hapgood, die het dorpje inmiddels in zijn ban krijgt, met “Come play wiz me”. De versie daarvan op het nieuwe castalbum is overigens ook de moeite van het luisteren waard; Maria Friedman grijpt alle komische kansen in het lied aan.
- Na de onthulling van Fay’s echte identiteit komt ze tot haar reflectieve “Anyone can whistle”.
- In “Everybody says don’t” overtuigt Hapgood Fay ervan om haar cookies te bevrijden, en daarmee in mentale zin ook zichzelf.
- “There’s always a woman” vormt de komische confrontatie tussen Fay en burgemeester, Cora Hooper, te zien in zowel de Broadway- als Nederlandse versie van de revue Putting it Together.
What’s hard
is simple.
What’s natural
comes hard.
Though we may not agree
today,
In time,
Mais oui,
We may.
She almost
looks human.
It must be the lighting.
With so little to be sure of in this world,
we had a moment,
a marvelous moment…
Stephen Sondheim over Anyone Can Whistle
“Anyone Can Whistle was my first commercial failure and, after reading the most dreadful notices, I expected to feel devastated. Instead, I felt only disappointment that the show would close almost immediately and therefore that more people who might enjoy it would not have the chance to see it.
I was buoyed by the realization that I had loved writing it and that I was happy with the result. Smart-ass though it may have been, Whistle was unconventional and inventive and, above all, playful.
It gave me my first chance to write extended song forms involving dialogue, as in “Simple” and allowed me to use pastiche for comment on character and style, as in Cora’s songs and “The Cookie Chase” – devices I continued to experiment with in subsequent shows.
It was a laudable attempt to present something off-center in mainstream musical theater.”
Meer Anyone Can Whistle: audio en video
Ga naar Meer Sondheim voor het complete Sondheim-archief.
Anyone Can Whistle in Nederland
Audio en video
Fontys Hogeschool voor de Kunsten (2020): audio en foto’s.
Recensies van Anyone Can Whistle
Originele productie (1964)
“Arthur Laurents and Stephen Sondheim, the authors of the new musical that arrived Saturday night at the Majestic Theater, have aimed for originality, and for that one respects them. Their trouble is that they have taken an idea with possibilities and have pounded it into a pulp.
Mr. Laurents’s book lacks the fantasy that would make the idea work, and his staging has not improved matters. Mr. Sondheim has written several pleasing songs but not enough of them to give the musical wings. Not even a remarkable dancing ensemble, which executes Herbert Ross’s amusing and dazzling patterns, can right the balance of a concept weighed down by its own crudity.” – Howard Taubman, New York Times (1964)
Encores! productie New York (2010)
“Forty-six years after its ignoble Broadway debut, Stephen Sondheim’s Anyone Can Whistle roars back into town triumphant. Triumphant with an asterisk, perhaps; this wild and crazy musical, circa 1964, retains its problems — most especially the libretto by Arthur Laurents, which figuratively and literally places the audience in the crazy house. But Sondheim’s remarkable early score is served up like a jewel on a velvet cushion, with extraordinary performances from three of Broadway’s finest current-day stars.” – Steven Suskin, Variety (2010)
First Full Recording (2020)
“Chaotic it still is. Laurents’s satirical book, though clever and novel, works too hard at too many things, aiming darts at every -ism in its path: conformism, evangelism and cronyism among them. […] But it wasn’t just the complicated book; audiences weren’t yet ready for the complications of Sondheim. Despite his score for A Funny Thing Happened on the Way to the Forum — a hit that was still running after two years on Broadway — he was mostly pegged as a lyricist, and his music for Whistle did not go over well. In The Times, Howard Taubman allowed that some songs were pleasing, “but not enough of them.” Another critic called the music, inaccurately, atonal.
Despite such judgments, several songs from Whistle — including “A Parade in Town,” “There Won’t Be Trumpets,” “With So Little to Be Sure Of” and the title song — are now widely performed. Smallish revivals over the years, and a starry Encores! presentation in 2010, demonstrated that much of the show could be redeemed by its score.” – Jesse Green, New York Times (2021)
2 gedachten over “Anyone Can Whistle (1964)”