A Little Night Music (1973)
Script: Hugh Wheeler
Direct naar:
In het kort: A Little Night Music is een lichtvoetige en elegante komedie met gelaagde personages. Het stuk heeft kenmerken van een operette en is volledig gebouwd op innovatieve walsmuziek vol subtiele harmonieën.
“There is no better example of Sondheim’s penchant for an erudite, knowing, whimsical chuckle at the human condition.”
Jonathan Tunick (arrangeur, eGOT-winnaar)
Overzicht A Little Night Music – toelichting en fragmenten
Quick, send in
the clowns.
Don’t bother,
they’re here.
Every move and
every breath,
and you hardly
feel a thing,
brings a perfect
little death.
It’s a very short road
from the pinch
and the punch
to the paunch
and the pouch
and the pension.
A Little Night Music heeft een totaal andere toon dan zijn directe voorgangers Company en Follies. De musical is romantisch, operette-achtig, licht van toon en heeft een traditioneel plot. Innovatief was de musical vooral in de unieke muzikale consistentie via walsritmes, de complexe lyrische structuren en de combinatie van een klassieke komedie met diepgaande karakterstudies. Het bevat ook Sondheim’s bekendste nummer, “Send in the clowns”.
Samenvatting plot
De musical is gebaseerd op Ingmar Bergmans film Smiles of a Summer Night uit 1955, en speelt zich af in Zweden rond het jaar 1900. Weduwnaar Fredrik Egerman is net opnieuw getrouwd met de veel jongere Anne, als hij zijn ex, de actrice Desiree Armfeldt, tegenkomt. Ondertussen raakt ook de man van Anne’s schoolvriendin Charlotte, graaf Carl-Magnus Malcolm, in de ban van Desiree. Fredriks serieuze maar getroubleerde zoon Henrik heeft ondertussen een oogje op zijn stiefmoeder. Alle betrokkenen treffen elkaar tijdens een weekend op het landgoed van Desiree’s moeder, waar alle complexe liefdesverwikkelingen tot een hoogtepunt komen.
Muzikale en tekstuele innovaties
Sondheim creëerde voor A Little Night Music een muzikale achtergrond van (variaties op) walsen. Bijna het hele stuk is in de driekwartsmaat van de wals geschreven.
Het getal drie komt ook op andere manieren terug. Zo zijn er momenten waarop drie personages gelijktijdig drie verschillende nummers zingen, en gaan duetten altijd over een derde persoon.
Sondheim integreerde elementen van klassieke muziek – invloeden van onder andere Brahms, Ravel, Rachmaninov, Strauss en Mozart zijn te horen – en combineerde deze met moderne thema’s en structuren, wat resulteert in een innovatieve mix van oud en nieuw. Het stuk is vocaal veeleisend en wordt regelmatig opgevoerd door operagezelschappen.
De toon van het stuk gaf ook gelegenheid voor Sondheim om tekstueel uit te pakken. De teksten zijn bijzonder verfijnd en complex, met een doorlopende toon van ironie en geestigheid die de personages en hun relaties verdiepen. Sondheim maakte gebruik van subtiele woordspelingen, interne rijm en ingewikkelde ritmische structuren.
“It’s a masterpiece, it’s one of the pieces I go back to play again and again.
Andrew Lloyd Webber (componist, egot-winnaar)
It’s so brilliant, all in three-four waltz time but after a while you don’t notice that conceit, because music is so brilliant.”
Ontvangst
A Little Night Music werd bij zijn première in 1973 enthousiast ontvangen door zowel critici als het publiek. De musical werd geprezen om zijn verfijnde muziek en slimme teksten, evenals om het elegante en humoristische script.
Sondheim zelf achtte het Wheeler’s script oorspronkelijk saai en eendimensionaal, maar beschouwde het na verloop van tijd als “one of the half dozen best books ever written for a musical.” De musical won zes Tony Awards, waaronder die voor Beste Musical, Beste Script en Beste Originele Muziek, en werd al snel een klassieker binnen het muziektheaterrepertoire. Het stuk werd zonder succes verfilmd in 1977 met Elizabeth Taylor, Len Cariou en Diana Rigg. Sondheim, die überhaupt niet voor verfilming was geweest, oordeelde: “The movie was a sad and listless affair and a waste of everyone’s time.”
Love comes first.
It matters the most at its worst.
You always feel underrehearsed.
One sets the conditions,
then finds the positions reversed.
Fragmenten: “Send in the clowns”
“Send in the clowns” markeert het moment dat Desiree eindelijk ingaat op Fredrik’s avances, maar hij besluit terug te gaan naar Anne. Tot Sondheims verbijstering werd het lied later opgenomen door Frank Sinatra en Judy Collins en won het de Grammy voor Song of the Year in 1975. Op deze site is een versie van Judi Dench opgenomen, die de rol van Desiree speelde in Londen in 1995.
Het nummer is overigens een uitzondering op het veeleisende karakter van de muzikale nummers uit de show. Omdat de rol van Desiree een specifiek en zeldzaam talent voor lichte komedie vereiste, was de bedoeling het een sprekende rol te laten zijn om casting niet onmogelijk te maken. Uiteindelijk schreef Sondheim “Send in the clowns” voor Glynis Johns, die een eenvoudig lied wel aandurfde.
De clowns uit de titel roepen bij veel mensen vragen op. Het personage Desiree, een actrice, refereert ermee naar het theater en bedoelt: als de show niet goed gaat, stuur dan de grappenmakers, de idioten, de clowns. Met “Don’t bother, they’re here” verklaart ze haarzelf en Fredrik tot de idioten.
She’d strike you as unenlightened –
No, I’d strike her first.
Too many people muddle sex
with mere desire.
And when emotion intervenes,
the nets descend.It should on no
account perplex,
or worse, inspire.
It’s but a pleasurable means
To a measurable end.Why does no one comprehend?
Overige fragmenten (video’s in volgorde van de show)
- “A weekend in the country” |
“A weekend in the country” is een van de meest geslaagde voorbeelden uit Sondheims oeuvre van een totale scene in muziekvorm. Het is het einde van de eerste akte, waarin alle betrokkenen om verschillende redenen besluiten het weekend op het landgoed van Armfeldt door te brengen. Charlotte en Anne zien met lede ogen aan hoe hun echtgenoten hopen Desiree te charmeren. - De kenmerkende muziek van de musical is te horen in “Night Waltz”.
- De muziek is deels op tekst gezet in de opening van de film uit 1977: “Love takes time”.
- “The glamorous life” is het lied van Desiree’s dochter over haar beroemde moeder.
- In “You must meet my wife” vertelt Fredrik Desiree over zijn jonge vrouw Anne, maar zit Desiree daar niet op te wachten.
- In “Liaisons” herinnert Desiree’s moeder zich haar jonge jaren.
- Ook uit de filmversie: “Every day a little death”, waarin Charlotte zich tegen de onervaren Anne beklaagt over haar huwelijk met een man waar ze niet met of zonder kan.
- “The miller’s son” ten slotte is een reflectie van de huishoudster, die vanuit een bijrol beter doorziet wat er bij de hoofdrolspelers gebeurt dan zij zelf, en de keuze maakt om de tijdelijke genoegens van het leven te omarmen. Het lied is muzikaal en tekstueel doordrenkt met verwijzingen naar het getal drie.
Stephen Sondheim over A Little Night Music
“I thought the show could be about the danger, and inevitable failure, of trying to maneuver people emotionally. Hugh [Wheeler, red], however, was not a man given to what-ifs; his work had always been linear and direct, not fanciful. He tried to write the libretto I had in mind, but his heart wasn’t in it. Hal [Prince, red.] told him to […] write the show his way, without input from me. Hugh replied that I would find it boring and literal […]. Hugh was right: I found it boring and literal. Not only that, but he’d taken all the darkness out of it, leaving a graceful but fluffily light comedy version of Bergman’s movie. […]
[My real-life Muse] pointed out that, despite its not being what I had wanted, this project was more than “fluff” and that a score for it would let me show off; I could let loose with verbal dazzle and technical prowess, something I had been able to demonstrate only sporadically before. So I did, and I showed off, and everyone was impressed. I should add that Hal had once described the show as ‘whipped cream with knives,” but he was more interested in the whipped cream and I was more interested in the knives.
I kept my interest up by figuring out how to fulfill my original notion of Theme and Variations. The solution turned out to be not a dramaturgical but a musical one. […] A score of waltz variations would be appropriate, and would supply a structural thread that could help cohere a disparate group of songs. […]
I think I did [avoid repetitiousness, red.], and in the course of writing them, I got to like the show enormously, not least because of Hugh’s supple and surprisingly ageless libretto. Whenever I have to go see it […] I fret in advance that it will seem like homework, and find, once the lights have dimmed, that I have an exhilarating time watching it. I underestimated Hugh’s work shamefully when I first read it. After living with it through numerous productions for more than thirty-five years, I’ve come to the conclusion that it is one of the half dozen best books ever written for a musical. […]
Hal Prince has often said publicly, with some disdain, that our collaboration with Hugh on A Little Night Music was “all about having a hit”. I disagree. Certainly, we both wanted a commercial success after the financial failure of Follies, but I think Hal’s lack of enthusiasm stems from two sources: first, the show wasn’t daringly different enough, as Company and Follies had been, and second, A Little Night Music was a writer’s piece rather than a director’s – it lacked the chances for invention and spectacle called for by other musicals he had directed. Nevertheless, despite his demurrer, I do think he had a good time bringing out the elegance and lightness of the show. It was an exercise in style, something both Hal and I like to do, and, with Hugh, we did it well.”
Meer A Little Night Music: audio en video
Cast albums
Voorstellingen/concerten
Ga naar Meer Sondheim voor het complete Sondheim-archief.
A Little Night Music in Nederland
Meest recente grote productie
NEDERLANDSE REISOPERA
Première: 16 maart 2019, Wilminktheater Enschede
Cast: Susanna Rigvava-Dumas (Desiree), Paul Groot (Frederik), Laetitia Gerards (Anne), Jessica Aszodi (Charlotte), Job Greuter (Hendrik) e.a.
Vertaling: Engelse versie
Regie: Zack Winokur
Audio en video
Fontys Conservatorium (2018): audio en foto’s.
Recensies van A Little Night Music
Originele productie (1973)
“At last a new operetta! At last resonances and elegances in a Broadway musical. A Little Night Music, which opened at the Shubert Theater last night, is heady, civilized, sophisticated and enchanting. […] Mr. Wheeler’s book is uncommonly urbane and funny, and the very real sophistication has considerable surface depth. Yet perhaps the real triumph belongs to Stephen Sondheim, who wrote the music and lyrics. The music is a celebration of 3/4 time, an orgy of plaintively memorable waltzes, all talking of past loves and lost worlds. […] Then of course there are Mr. Sondheim’s breathtaking lyrics. They have the kind of sassy, effortless poetry that Cole Porter mastered. The mother announces grandly: “I acquired some position — plus a tiny Titian,” and this is coming from a lyricist who only seconds before has dazzingly made “raisins” rhyme with “liaisons.” Grace is abounding — who but Mr. Sondheim would dare: “The hip-bath, the hip-bath, how can you trip and slip into hip-bath.” You have to be very hip, and Mr. Sondheim is. […] A Little Night Music is soft on the ears, easy on the eyes, and pleasant on the mind. It is less than brash, but more than brassy, and it should give a lot of pleasure. It is the remembrance of a few things past, and all to the sound of a waltz and the understanding smile of a memory. Good God! — and adult musical” – Clive Barnes, The New York Times (1973)
California revival (2019)
“Like all musicals with Stephen Sondheim scores, A Little Night Music, which won six 1973 Tonys including Best Musical, asks a lot of its actors. They must sing superbly, negotiating intricate rhythms in songs that are either waltzes or variations on 3/4 time. Their characters must make believable transitions from self-deception to self-discovery. And they must convey the nuances of their characters’ complex emotional states, such as the combination of fear, longing, and denial. It’s delicate, tricky stuff, but under the sensitive direction of Valerie Rachelle, the cast of PCPA Theaterfest’s production beautifully captures the work’s bittersweet brilliance. – Tom Jacobs, Backstage (2019).
Australia revival (2023)
“Sondheim’s shows stand apart from the musical theatre likes of Stephen Schwartz or Andrew Lloyd-Webber (or the seemingly endless supply of jukebox musicals in recent decades) due to their blazing intelligence and uncompromising commitment to both musical and dramatic heft. But even by Sondheim’s standards, A Little Night Music is unlike a conventional musical, existing in a hinterland between being a straight play with songs and an operetta. Indeed, the witty wordplay of Sondheim’s lyrics are contrasted by the extended passages of Ibsen-esque dialogue in Hugh Wheeler’s book, which channels a dryer, more cerebral humour.” – Maxim Boom, Time-Out (2023)
Eén opmerking over 'A Little Night Music (1973)'