-
Broadway 1994 Passion (1994)
Script: James Lapine
Filipijnen 2019 Direct naar:
In het kort: Passion brengt prachtige muziek, psychologische complexiteit, en onderzoekt de aard van liefde op een manier die onherroepelijk een reactie oproept bij de toeschouwer. Passion werd positief ontvangen door recensenten en won vier Tony Awards, maar blijft bij een breder publiek vaak onbegrepen.
“It’s like Shakespeare. Listen. You’ll hear things that will tell you
John doyle (theaterregisseur, tony-winnaar)
all you need to know about the human condition.”
Off-Broadway 2013 (foto: Sara Krulwich) Overzicht Passion – toelichting en fragmenten
Passion is een intense eenakter over overweldigende en compromisloze liefde. De show is gebaseerd op de roman Fosca van Iginio Ugo Tarchetti (1869) en de daarop gebaseerde film Passione d’Amore (1981). Samen met Sweeney Todd en Road Show behoort Passion tot de drie musicals die door Sondheim zelf zijn geïnitieerd.
Samenvatting plot
De musical speelt zich af in het Italië van 1863. Hoofdpersoon is de legerkapitein Giorgio, die een gepassioneerde relatie heeft met Clara, een getrouwde vrouw. Als hij naar een afgelegen militaire standplaats wordt gestuurd, ontmoet hij daar Fosca. Fosca is een ziekelijke, onaantrekkelijke vrouw met hysterische uitbarstingen, die vrijwel onmiddellijk voor Giorgio valt en hem onophoudelijk tracht voor zich te winnen. In de loop van de musical gebeurt wat bijna niet voor te stellen lijkt: Giorgio valt op zijn beurt voor Fosca. De kern van de musical is de transformatie van Giorgio en zijn toenemende begrip en liefde voor Fosca. Het verhaal wordt grotendeels verteld aan de hand van brieven.Thematiek
De musical onderzoekt verschillende vormen van liefde. Fosca’s liefde voor Giorgio is allesomvattend, zelfopofferend en obsessief, en contrasteert met de liefde tussen Giorgio en Clara. Uiteindelijk verandert Fosca’s liefde zowel haar als Giorgio. Ook de aard van schoonheid, zowel innerlijk als uiterlijk, en haar rol in het ontstaan van verlangen en aantrekkingskracht zijn thema’s.
Daarnaast zien we in de getroubleerde Fosca een heel intelligente, gepassioneerde en artistieke vrouw in een mannenwereld, waarin daarvoor geen plek is.
Passion is bij uitstek een musical die elke keer anders beleefd kan worden, een nieuw perspectief laat zien en ook andere vragen voor het publiek zelf oproept.
Australië 2014 (foto: Ben Fon) Beklemmende schoonheid
De sfeer van Passion is beklemmend en adembenemend. In de eerste plaats door de intensiteit en onophoudelijke liefde van Fosca en de totale serieusheid ervan, zonder relativering, humor of cynisme. In de tweede plaats door de opzet van het stuk. De muziek loopt het grootste deel van het bijna operatische stuk door, en van afzonderlijke songs is nauwelijks sprake. Het is bovendien een eenakter. Dit maakt dat er tussendoor geen momenten zijn die uitnodigen tot applaus; pas na afloop van het stuk wordt de intensiteit doorbroken en kan het publiek weer ademhalen.
De beklemming is de kracht van de show, maar ook een uitdaging voor het publiek.Muziek en teksten
De complexe muziek is emotioneel intens, maar ook minimaal en intiem. Sondheim gebruik veel ongebruikelijke harmonieën en melodische wendingen. De muziek draagt hierdoor bij aan de intense sfeer van het stuk. Net als in veel van zijn andere musicals maakt Sondheim veel gebruik van leidmotieven, verbonden aan onder meer Fosca, Giorgio, Clara, liefde en obsessie en de militaire omgeving van het stuk.In Passion zijn de muziek en teksten nauw met elkaar verweven. De melodieën ondersteunen en versterken de emoties die in de teksten worden uitgedrukt, en vice versa. Dit zorgt voor een holistische en meeslepende ervaring.
De teksten gaan diep in op de psychologische staat van de personages. Ze onthullen hun innerlijke gedachten, gevoelens en conflicten.Ontvangst
Recensenten waren zelden zo positief over Sondheims voorstellingen als over Passion. De eerste ontvangst door het publiek was echter negatief: de weerzin tegen Fosca was bij de try-out-voorstellingen zo groot dat mensen schreeuwden naar de acteurs. De publieke respons leidde tot enkele aanpassingen, maar Sondheim vermoedde dat negatieve publieksreacties ook te maken hadden met de oncomfortabele parallellen die mensen zien tussen zichzelf en Fosca en Giorgio.De originele productie won Tony Awards voor Beste Musical, Beste Script, Beste Muziek en Beste Actrice (Donna Murphy). Na deze prijzen en de positieve recensies draaide van de weeromstuit ook het publiek bij. Toch kon het uitdagende Passion bij het brede publiek niet op tegen grote entertainmentproducties van dat moment als Phantom of the Opera, Miss Saigon en Les Misérables.
Fragmenten (video’s in volgorde van show)
- Het fragment van de Tony Awards met de originele cast laat drie scènes zien. Allereerst de opening waarin Giorgio en Clara de liefde bedrijven (“Happiness”). Vervolgens het laatste deel van scene 3 (“Garden sequence”), waarin Fosca en Giorgio samen door de kasteeltuin lopen, niet lang na hun eerste ontmoeting. Ten slotte “Finale”, waarin Giorgio Fosca’s laatste brief leest, waarin ze schrijft dat ze spoedig zal sterven.
- In “I read” legt Fosca uit dat ze leest om te leven door de ogen van anderen. De Nederlandse versie van Vera Mann is in de Nederlandse sectie van deze pagina te zien.
- Het fragment “I wish I could forget you” is een van de drie echte songs in het stuk. Hierin dicteert Fosca een brief van Giorgio aan Fosca. Het is een door haar bedachte en berekende brief, die ze voor zichzelf wil bewaren om Giorgio te herinneren. Giorgio schrijft de gedicteerde brief, maar is alleen bij haar omdat zijn eerdere afwijzing ervoor dreigt te zorgen dat ze zal sterven.
- Als Fosca onaangekondigd en ongewenst bij Giorgio in de trein stapt naar Milaan, probeert hij haar duidelijk te maken dat hij niet van haar houdt en dat zij hem op moet geven. “Loving you” is de reactie van Fosca daarop.
Donna Murphy, Marin Mazzie, Jere Shea, “Happiness“, “Garden sequence“, “Finale” (1994) [Lyrics via titels] This is why I live.
You are why I live.Donna Murphy, “I read” (1994) [Lyrics] I read to live
in other people’s lives.
I read about the joys the world dispenses to the fortunate,
And listen for
the echoes.
I read to live,
to get away from life.Patti Lupone, Michael Cerveris, “I wish I could forget you” ( 2005) [Lyrics] Why is love
so easy to give and
so hard to receive?Judy Kuhn, “I wish I could forget you” (2013) [Lyrics] Love without reason,
love without mercy,
love without pride
or shame.
Love unconcerned with being returned –
No wisdom, no judgment, no caution, no blame.Donna Murphy, “Loving you” (1994) [Lyrics] I do not dwell on dreams.
I know how soon a dream becomes an expectation.Discussie olv Michael Weber, Porchlight Roundtable (2020) 
Off-Broadway 2013 (foto: Sara Krulwich) Stephen Sondheim over Passion
“Fulfilled by James [Lapine, red.]’s theatrically inventive staging, the piece worked for me, but certainly not for everyone. As the hostility during previews indicated, the story struck some audiences as ridiculous. They refused to believe that anyone, much less the handsome and saintly Giorgio, could come to love someone so manipulative, relentless and menacing, not to mention physically repellent, as Fosca. As the perennial banality would have it, they couldn’t “identify” with either of the main characters.
The violence of their reaction, however, strikes me as an example of “The lady doth protest too much.” I think they may have identified with Fosca and Giorgio all too readily and uncomfortably. The idea of a love that’s pure, that burns with D.H. Lawrence’s gemlike flame, emanating from a source so gnarled and selfish, is hard to accept. Perhaps they were reacting to the realization that we are all Fosca, we are all Giorgio, we are all Clara. Which, as far as I’m concerned, is what gives Tarchetti’s stodgy novel and Scola’s elegant movie such profound power.”
Stephen Sondheim, Finishing the hat/Look, I made a hat. The Collected Lyrics (New York 2011) Meer Passion: audio en video
Voorstellingen/films
Passion, original Broadway cast (1994/1996) Ga naar Meer Sondheim voor het complete Sondheim-archief.
Passion in Nederland
Meest recente grote productie
STAGE ENTERTAINMENT
Première: 30 augustus 2004, Koninklijke Schouwburg Den Haag
Cast: Vera Mann (Fosca), Stanley Burleson (Giorgio), Pia Douwes (Clara), e.a.
Vertaling: Daniël Cohen
Regie: Paul EenensAudio en video
Stage Entertainment (2004) Stage Entertainment (2004) – Vera Mann, Stanley Burleson, Pia Douwes, “Ik lees” Recensies van Passion
Originele Broadway productie (1994)
“Once in an extraordinary while, you sit in a theater and your body shivers with the sense and thrill of something so new, so unexpected, that it seems, for those fugitive moments, more like life than art. Passion is just plain wonderful — emotional and yes, passionate . . . Sondheim’s music — his most expressive yet — glows and glowers, and Tunick has found the precise tonal colorations for its impressionistic moods and emotional overlays. From the start of his career, Sondheim has pushed the parameters of his art. Here is the breakthrough. Exultantly dramatic, this is the most thrilling piece of theater on Broadway.” – Clive Barnes, New York Post (1994)
“Passion is a great, great show. Not just because Stephen Sondheim has finally approved the notion of love as more than a conjugating verb, though that is certainly the show’s chief revelation. It’s great because, with 15 musicals behind him, our theater’s most provocative composer and lyricist is still reinventing the form while honoring it, still writing shows that tell haunting tales while delighting the ear and the eye, still prodding us to think about love even as his protagonist concludes that beauty is skin deep but love, as one character sings, “is as permanent as death.”” – Jeremy Gerrard, Variety (1994)
New York (2005)
“This pared-down production of one of Mr. Sondheim’s most challenging works, a gothic romance about a young military officer drawn into an intense relationship with a sick, ugly woman, illuminates the shapely beauty and emotional vibrancy of Mr. Sondheim’s score with unsettling, ultimately shattering force. More than a decade after its Broadway premiere, Passion may have found its purest, most persuasive and most powerful form.” – Charles Isherwood, The New York Times (2005)
Off-Broadway productie (2013)
“Mostly, however, the show’s pervasive appeal to the senses comes through the music, which seems to fill the theater like a churning ocean. Orchestrated by Jonathan Tunick, Mr. Sondheim’s frequent and brilliant collaborator, that music swirls in sweet and somber contradictions of tone and meter, given visual equivalents by Mr. Doyle’s circular staging and Jane Cox’s fire-and-ice lighting. […] I haven’t dwelt much on the vocal performances, which seems strange for a show that is mostly sung. They’re all impeccable, from the rakish harmonies of the soldiers to the soaring, diving solos of the three leads. But while I was there, I didn’t stop to think that I was listening to songs. I was hearing thought. And at moments I was hearing a distillation of pure emotion.” – Ben Brantley, The New York Times (2013)
“In keeping with the romantic tradition, Sondheim’s luxuriously harmonic and unabashedly operatic score pours out in a continuous flow of melody. Flawlessly played by a small orchestra under the musical direction of Rob Berman, this intoxicating soundscape largely consists of a musical duel between the radiant romanticism of Clara’s tender love and the frightening ferocity of Fosca’s pathological obsession.” – Marilyn Stasio, Variety (2013)
Australië 2014 (foto: Ben Fon) Jouw Passion
